Tourism Logistics - โลจิสติกส์สำหรับการท่องเที่ยว

Home Tourism Logistics Research papers ระบบโลจิสติกส์สำหรับการขนส่งผู้โดยสารในจังหวัดเชียงใหม่
Welcome


Tourism
Logistics



CMSE
Conference



Journal EEQEL




คลังหนังสือ
Komsan
Suriya



















ระบบโลจิสติกส์สำหรับการขนส่งผู้โดยสารในจังหวัดเชียงใหม่ Print E-mail
Written by คมสัน สุริยะ   
การศึกษาระบบโลจิสติกส์สำหรับการขนส่งผู้โดยสารในจังหวัดเชียงใหม่ประกอบด้วย รถโดยสารประจำทางระหว่างจังหวัด (ระยะใกล้) รถโดยสารประจำทางระหว่างจังหวัดระยะไกล บริการท่าอากาศยาน การขนส่งผู้โดยสารทางรถไฟ รถขนส่งมวลชนท้องถิ่น รถตุ๊กตุ๊ก ลีมูซีน รถแท็กซี่ป้ายดำ รถเช่า มอเตอร์ไซค์ให้เช่า รถเช่าเหมาคัน รถตู้พร้อมคนขับ บริการอื่น ๆ ด้านการขนส่ง (ปั๊มน้ำมัน) และการให้เช่าอุปกรณ์การขนส่งทางอากาศ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาพรวมของอุตสาหกรรมด้านต่าง ๆ และคำนวณมูลค่าเพิ่มที่เก็บไว้ในประเทศ (retained value added) ของอุตสาหกรรมนี้

การเก็บข้อมูลกระทำด้วยการสัมภาษณ์ผู้ประกอบการและผู้ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรม ในปี พ.ศ. 2546จำนวน 67 ราย และรวบรวมข้อมูลจากงบการเงินสำหรับรอบบัญชีปี พ.ศ. 2545 จำนวน 120 ฉบับ การใช้ข้อมูลจากงบการเงินนั้นเพื่อทำการคำนวณอัตราส่วนทางการเงินที่จะสามารถเชื่อมโยงไปสู่การคำนวณมูลค่าเพิ่มได้ ส่วนการสัมภาษณ์ผู้ประกอบการทำให้เข้าใจความเป็นไปของอุตสาหกรรม และทำให้ได้รับข้อมูลที่ไม่สามารถแสวงหาได้จากเอกสารอื่น
 
นอกจากนั้นยังได้ทำการสำรวจภาคสนามในภาคธุรกิจปั๊มน้ำมัน เพื่อศึกษาถึงจำนวนรถที่ใช้บริการในช่วงเทศกาลท่องเที่ยวและนอกเทศกาลท่องเที่ยว พร้อมทั้งจำแนกสัดส่วนของผู้ใช้บริการที่เป็นคนท้องถิ่นและนักท่องเที่ยวจากต่างจังหวัด ซึ่งการสำรวจนี้กระทำในปั๊มน้ำมัน 14 แห่งซึ่งตั้งอยู่บนเส้นทางทั้งขาเข้าและขาออกเมืองเชียงใหม่ และได้นับจำนวนรถที่เข้ามาใช้บริการได้ถึง 3,368 คัน

การสำรวจภาคสนามยังได้กระทำในการศึกษาอุตสาหกรรมรถเช่าและอุตสาหกรรมมอเตอร์ไซค์ให้เช่า โดยได้ทำการสำรวจความสามารถในการรองรับนักท่องเที่ยวของทั้งสองอุตสาหกรรม รวมทั้งสัดส่วนการใช้บริการของนักท่องเที่ยวคนไทยและต่างชาติ และข้อมูลอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรม ซึ่งการสำรวจส่วนนี้ได้ตัวอย่างจำนวน 36 ราย
รายงานฉบับนี้จะได้แยกรายงานเป็นแต่ละภาคธุรกิจจำนวน 14 ภาคธุรกิจ บางภาคธุรกิจอาจไม่ได้มีการคำนวณมูลค่าเพิ่มเพราะความไม่เพียงพอของข้อมูล แต่อย่างไรก็ตาม ภาคธุรกิจเหล่านั้นเป็นเพียงภาคธุรกิจขนาดเล็กจึงไม่มีผลกระทบต่อภาพรวมของมูลค่าเพิ่มทั้งอุตสาหกรรมมากเท่าใดนัก

ผลการศึกษาโดยสรุปพบว่า ในปี พ.ศ. 2545 อุตสาหกรรมขนส่งผู้โดยสารในจังหวัดเชียงใหม่อันประกอบด้วย รถโดยสารประจำทางระหว่างจังหวัด (ระยะใกล้) รถโดยสารประจำทางระหว่างจังหวัดระยะไกล บริการท่าอากาศยาน การขนส่งผู้โดยสารทางรถไฟ รถขนส่งมวลชนท้องถิ่น รถตุ๊กตุ๊ก ลีมูซีน รถแท็กซี่ป้ายดำ รถเช่ามอเตอร์ไซค์ให้เช่า รถเช่าเหมาคัน รถตู้พร้อมคนขับ และการให้เช่าอุปกรณ์ขนส่งทางอากาศ มียอดขายรวมประมาณ 3,113 ล้านบาท ก่อให้เกิดการจ้างงานประมาณ 6,211 คน
 
มูลค่าเพิ่มในอุตสาหกรรมขนส่งผู้โดยสารคิดจากเพียง 5 ภาคธุรกิจที่จดทะเบียนในจังหวัดเชียงใหม่ ประกอบด้วย รถโดยสารประจำทางระหว่างจังหวัด(ระยะใกล้) รถขนส่งมวลชนในท้องถิ่น รถเช่า รถมอเตอร์ไซค์ให้เช่า และ รถเช่าเหมาคัน ซึ่งภาคธุรกิจเหล่านี้สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้ประมาณ 466 ล้านบาทในปี พ.ศ. 2545 และมีสัดส่วนมูลค่าเพิ่มในประเทศร้อยละ 76.09 คิดเป็นมูลค่าประมาณ 355 ล้านบาท

อุตสาหกรรมสนับสนุนการขนส่งที่สำคัญคือปั๊มน้ำมัน มียอดการจำหน่ายน้ำมันในปี พ.ศ. 2545 ประมาณ 11,790.08 ล้านบาท และมีการจ้างงาน 3,438 คน ก่อให้เกิดมูลค่าเพิ่มประมาณ 860 ล้านบาท เป็นมูลค่าเพิ่มในประเทศร้อยละ 76.85 คิดเป็นมูลค่าประมาณ 661 ล้านบาท ด้านสัดส่วนผู้ใช้บริการพบว่า ในฤดูกาลท่องเที่ยวจะมีรถจากต่างจังหวัดเข้ามาใช้บริการมากกว่าปกติ การใช้น้ำมันของภาคท่องเที่ยวคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 30.3 ในช่วงเทศกาลลอยกระทง และเพิ่มเป็นร้อยละ 46.83 ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ เมื่อเทียบกับเพียงร้อยละ 15.2 นอกเทศกาลท่องเที่ยว
 
ภาคธุรกิจขนส่งที่ได้รับประโยชน์อย่างยิ่งจากการท่องเที่ยวคือ รถตุ๊กตุ๊ก ลีมูซีน รถเช่า มอเตอร์ไซค์ให้เช่า รถเช่าเหมาคัน และการให้เช่าอุปกรณ์ขนส่งทางอากาศ ซึ่งพบว่าสัดส่วนผู้ใช้บริการที่เป็นนักท่องเที่ยวมีค่ามากกว่าคนท้องถิ่น กล่าวคือ นักท่องเที่ยวมีสัดส่วนในการใช้บริการเป็นร้อยละ 100 ในภาคธุรกิจมอเตอร์ไซค์ให้เช่า ร้อยละ 99 ในภาคธุรกิจการให้เช่าอุปกรณ์ขนส่งทางอากาศ ร้อยละ 90 ในภาคธุรกิจลีมูซีน ร้อยละ 80 ในภาคธุรกิจรถเช่าและภาคธุรกิจรถตุ๊กตุ๊ก และ ร้อยละ 70 ในภาคธุรกิจรถเช่าเหมาคัน

ภาคธุรกิจรถเช่ามีสัดส่วนมูลค่าเพิ่มต่อการจ้างงานสูงที่สุด คือ 949,403 บาทต่อคนต่อปี ซึ่งนับว่าสูงที่สุดในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวทั้งหมด ทั้งนี้เพราะเกิดมูลค่าเพิ่มในส่วนของค่าเสื่อมราคาเป็นจำนวนมาก ประกอบกับอุตสาหกรรมนี้ใช้จำนวนพนักงานค่อนข้างน้อย รองลงมาคือ รถเช่าเหมาคัน รถมอเตอร์ไซค์ให้เช่า รถขนส่งมวลชนในท้องถิ่น และลำดับสุดท้ายคือ รถโดยสารประจำทางระหว่างจังหวัด (ระยะใกล้) ซึ่งสาเหตุที่มีมูลค่าเพิ่มต่อแรงงานน้อยที่สุดเพราะภาคธุรกิจนี้ไม่ได้ซื้อรถใหม่เข้ามามากนักทำให้ไม่เหลือค่าเสื่อมราคาแล้ว ต่างจากภาคธุรกิจรถเช่าที่มีรถใหม่เข้ามาเรื่อย ๆ ทุก 3 ปี จึงมีมูลค่าเพิ่มในส่วนของค่าเสื่อมราคาเกิดขึ้นตลอดเวลา

ประเด็นปัญหาที่สำคัญของอุตสาหกรรมขนส่งผู้โดยสารคือจังหวัดเชียงใหม่ยังไม่มีระบบขนส่งมวลชนของรัฐ รถสองแถวแดงที่ให้บริการอยู่ในปัจจุบันยังมีความแตกต่างในด้านมาตรฐานการบริการ ความสะดวก และความปลอดภัย ดังนั้น จึงควรจัดให้มีระบบขนส่งมวลชนในเชียงใหม่ที่ให้บริการอย่างมีคุณภาพ ได้มาตรฐาน และเป็นเวลา
แต่กระนั้นการจัดระบบขนส่งมวลชนในจังหวัดเชียงใหม่ยังควรจะต้องพิจารณาทางด้านอุปสงค์และอุปทานโดยละเอียดอีกครั้ง ทั้งนี้จากการศึกษาครั้งนี้พบว่ามีแนวโน้มที่จะเกิดภาวะอุปทานส่วนเกินในภาคธุรกิจรถขนส่งมวลชนในท้องถิ่นโดยเฉพาะนอกฤดูกาลท่องเที่ยว ปัญหาดังกล่าวยังเกิดขึ้นกับคนขับรถตุ๊กตุ๊กอีกด้วย ดังนั้น การจัดระบบขนส่งมวลชนซึ่งจะเข้ามาชิงส่วนแบ่งตลาดคนท้องถิ่นจึงอาจจะทำให้เกิดผลกระทบต่อผู้ขับรถขนส่งมวลชนในท้องถิ่นและคนขับรถตุ๊กตุ๊กที่ต้องพึ่งพาลูกค้ากลุ่มนี้เป็นหลักนอกฤดูกาลท่องเที่ยว


อ่านทั้งหมด ติดต่อซื้อหนังสือได้ที่สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ชื่อหนังสือ อุตสาหกรรมขนส่งผู้โดยสารในจังหวัดเชียงใหม่ ผู้แต่ง คมสัน สุริยะ ปีที่พิมพ์ มกราคม 2548
ISBN 974-656-794-2 ราคา 115 บาท

 
 

เกี่ยวกับลิขสิทธิ์เนื้อหาในเว็บไซต์ิ์

ผู้เขียนไม่หวงห้ามที่ท่านจะคัดลอกบทความ บนเว็บไซต์นี้ไปใช้ในรายงานของท่าน  

แต่ขอความกรุณาเพื่อนนักวิชาการ เพื่อนผู้ทำเว็ปไซต์ 
น้อง ๆ นักเรียน นักศึกษา ทุกท่าน 
ได้โปรดเขียนอ้างอิงในรายงานของท่านตามหลักสากล

การไม่เขียนอ้างอิงดังกล่าวถือว่าละเมิดลิขสิทธิ์
และมีความผิดตามกฎหมาย  
 
 ขอขอบคุณทุกท่านมากครับ