Tourism Logistics - โลจิสติกส์สำหรับการท่องเที่ยว

Home Tourism Logistics Conceptual framework of tourism logistics โลจิสติกส์ท่องเที่ยวและโลจิสติกส์การผลิต
Welcome


Tourism
Logistics



CMSE
Conference



Journal EEQEL




คลังหนังสือ
Komsan
Suriya



















โลจิสติกส์ท่องเที่ยวและโลจิสติกส์การผลิต Print E-mail
คมสัน  สุริยะ
18 สิงหาคม 2552



สืบเนื่องจากคำถามของท่านผู้อ่านว่า  โลจิสติกส์การท่องเที่ยวนั้นเมื่อเทียบเคียงกับโลจิสติกส์เรื่องการผลิตแล้วมีความเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร ผมจึงขอขยายความไว้ดังนี้


ความเหมือนกันระหว่างโลจิสติกส์ท่องเที่ยวกับโลจิสติกส์การผลิต

1.  การท่องเที่ยวเป็นกิจกรรมการผลิตเหมือนกัน  เพียงแต่ผลิตสิ่งที่เรียกว่าบริการท่องเที่ยว  ดังนั้นจึงมีหน่วยผลิต  มีกิจกรรมการจัดหา  มีกิจกรรมการผลิต  และมีกิจกรรมการส่งมอบผลผลิต

2.  การท่องเที่ยวได้รับการสนับสนุนจากภาคการผลิตอื่น เช่นเดียวกับกิจกรรมการผลิตทั่วไปเหมือนกัน 

3.  มีเรื่องการเคลื่อนที่ (flow) เป็นเรื่องหลักในการแก้ปัญหาเหมือนกัน  เพราะการท่องเที่ยวเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ (flow) สามอย่าง เริ่มจากนักท่องเที่ยวที่ต้องเคลื่อนเข้าหาแหล่งท่องเที่ยว (Physical flow) ข้อมูลข่าวสารที่วิ่งเข้าหานักท่องเที่ยว (Information flow) และเงินซึ่งวิ่งจากนักท่องเที่ยวไปสู่ผู้ให้บริการ (Financial flow)

4.  มีเป้าหมายที่ความพอใจของลูกค้าเหมือนกัน

5.  คุณภาพขึ้นอยู่กับความยินดีที่จะจ่ายของลูกค้าที่ก็มีหลายเกรดเช่นกัน




ความแตกต่างของโลจิสติกส์ท่องเที่ยวจากโลจิสติกส์การผลิต



1.  นักท่องเที่ยวต่างจากสิ่งของตรงที่เป็นคนมีชีวิตจิตใจและมีอารมณ์  ทำให้การเคลื่อนที่นั้นต้องจัดการไม่ให้ติดขัด ต้องรวดเร็ว ประหยัด ปลอดภัย แถมยังต้องสบาย   ดังนั้นกระบวนการขนส่ง และการจัดเก็บ (ที่พักค้างคืน ที่พักระหว่างทาง ที่พักรับประทานอาหาร) จึงต่างจากเรื่องสิ่งของตรงที่ต้องคำนึงถึงจิตใจของคน จะตูม ๆ ตาม ๆ หรือเคร่งครัดเร่งรีบเกินไปก็ไม่ได้ 

2.   นักท่องเที่ยวซึ่งเป็นผู้บริโภคเคลื่อนเข้ามาหาบริการ ไม่ใช่บริการเคลื่อนไปหาผู้บริโภค เช่น แหล่งท่องเที่ยวเคลื่อนไปหานักท่องเที่ยวไม่ได้ แต่นักท่องเที่ยวเป็นคนเข้ามายังแหล่งท่องเที่ยวเอง การขนส่งจึงไม่ใช่ขนส่งสินค้าจากแหล่งผลิตไปสู่ตลาด แต่เป็นการขนส่งตลาดมาหาแหล่งผลิต

3.  มีประเด็นเรื่องคน เช่น การเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย  การเจ็บป่วยและการรักษาพยาบาลระหว่างการเดินทางท่องเที่ยว  อาหารการกิน  ห้องน้ำ  และคนที่ไม่ถูกกันอยู่ด้วยกันก็มักเป็นเรื่อง  เป็นต้น




สาเหตุที่โลจิสติกส์ท่องเที่ยวมองได้หลายมุมเกิดจากประวัติของการพัฒนาโลจิสติกส์การท่องเที่ยว


สาเหตุที่โลจิสติกส์ท่องเที่ยวมองได้หลายมุมก็เพราะพัฒนามาจากนักวิชาการที่มีความสนใจที่แตกต่างกันมาก่อน  ซึ่งโลจิสติกส์ด้านการท่องเที่ยวพัฒนามาจากนักวิจัยที่เชี่ยวชาญด้านนโยบายสาธารณะ (ศาสตราจารย์ ดร.มิ่งสรรพ์ ขาวสอาด นักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ) ด้านการท่องเที่ยวและการขนส่งผู้โดยสาร (ผู้ช่วยศาสตราจารย์คมสัน สุริยะ ที่ปรึกษาบริษัทการบินไทยฯ ปี 2006)  และด้านการบริหารจัดการโรงแรมและการท่องเที่ยวและ Operational Research (อาจารย์ไพรัช พิบูลย์รุ่งโรจน์ ผู้กว้างขวางในสมาคมท่องเที่ยวจังหวัดเชียงใหม่)   


แนวคิดเรื่องโลจิสติกส์และการจัดการห่วงโซ่อุปทานของการท่องเที่ยวพัฒนามาจากสองทาง  ตามความชอบและความสนใจของนักวิชาการดังกล่าว  ทางแรกคือแบบที่อาจารย์มิ่งสรรพ์ชอบและสนใจ คือ ในการผลิตสิ่งที่เรียกว่าการท่องเที่ยว โดยภาพรวมแล้วมีอะไรเป็นกิจกรรมหลัก และมีอะไรเป็นกิจกรรมสนับสนุน ที่มองอย่างนี้เพราะอาจารย์มิ่งสรรพ์ชอบดูภาพรวม จึงจะเห็นได้ว่าในบทความเรื่อง  กรอบแนวคิดโลจิสติกส์ท่องเที่ยว  มีภาพประกอบแนวคิดของ มิ่งสรรพ์และคมสัน (2551) ในลักษณะการมองเป็นภาพรวม


อีกทางหนึ่งพัฒนามาจากเรื่อง Tourism and Transport ของ Lumsdon and Page (2004) ซึ่งเน้นไปที่การขนส่งเป็นกิจกรรมหลัก เพราะอาจารย์คมสันเดินทางบ่อยจึงชอบเรื่องการขนส่งนักท่องเที่ยว ทำอย่างไรไม่ให้ติดขัด ไม่ให้หลงทาง ไม่ให้นักท่องเที่ยวบ่น พอถึงที่หมายแล้วควรมีอะไรให้บริการต่อ เป็นต้น  วิธีการนี้เป็นการมององค์ประกอบไปเป็นเรื่อง ๆ  ในเชิง Topic by Topic 


ต่อมาอาจารย์ไพรัชชอบเรื่องการจัดการห่วงโซ่อุปทานของการท่องเที่ยว จึงมองคล้าย ๆ กับอาจารย์มิ่งสรรพ์คือมองภาพรวม ทุก ๆ อย่างที่เกี่ยวกับผู้ให้บริการท่องเที่ยว เช่น กิจกรรมการบริหารจัดการโรงแรม ก็คือทุกอย่างที่เกี่ยวกับโรงแรมแห่งหนึ่ง




คำนิยามของการจัดการห่วงโซ่อุปทานของการท่องเที่ยว  และโลจิสติกส์ท่องเที่ยว



อาจารย์ไพรัชและอาจารย์คมสันจึงพยายามจำแนกระหว่างคำว่า การจัดการห่วงโซ่อุปทาน กับ โลจิสติกส์ท่องเที่ยว ไว้ดังนี้

กระบวนการจัดหา ผลิต และจำหน่าย มองเป็นเรื่อง การจัดการห่วงโซ่อุปทานของการท่องเที่ยว เพราะเป็นเรื่องใหญ่ที่ครอบคลุมหลายฝ่ายไม่ใช่เฉพาะสิ่งที่นักท่องเที่ยวสัมผัสกับผู้ให้บริการท่องเที่ยวเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงว่าผู้ให้บริการท่องเที่ยวซื้ออะไรจากใคร และได้รับความสะดวกในการดำเนินธุรกิจหรือไม่ อีกต่อหนึ่ง

กระบวนการจัดการให้นักท่องเที่ยวเดินทางมาถึงแหล่งท่องเที่ยวได้อย่างดีและมีความสุขสนุกสนาน มองเป็นเรื่อง โลจิสติกส์ท่องเทื่ยว เพราะเป็นเรื่องจำเพาะที่มุ่งความสนใจไปยังความพอใจของนักท่องเที่ยวโดยตรงและเกี่ยวข้องกับกิจกรรมที่นักท่องเที่ยวสัมผัสได้โดยตรง





ความแตกต่างของโลจิสติกส์ท่องเที่ยวจากการขนส่งผู้โดยสาร


ในขณะที่โลจิสติกส์ท่องเที่ยวต่างจากการขนส่งผู้โดยสารที่ต้องคำนึงถึงอารมณ์ของนักท่องเที่ยว เพราะคนมาเที่ยวต้องการอะไรที่มากกว่าความต้องการเดินทางจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง เช่น ต้องการความผ่อนคลาย ความสบายใจ ความรื่นเริงบันเทิงใจ ดังนั้น จุดสำคัญคือต้องสร้างอารมณ์ ต้องเอาใจ ต้องจัดกิจกรรมบันเทิง และต้องทำให้ไม่สะดุดระหว่างทาง




โลจิสติกส์ท่องเที่ยวช่วยเรื่องการจัดการการท่องเที่ยวได้อย่างไร


โลจิสติกส์ท่องเที่ยวเป็นเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยตอบคำถามที่เฉพาะเจาะจงลงไปได้สองอย่าง คือ
  • อะไรควรเพิ่มเข้ามา  เช่น  Linkages (ความเชื่อมโยงที่ต้องเชื่อมกันให้ติด) , Facilities (สิ่งอำนวยความสะดวกที่ต้องมีให้)  และ Activities (กิจกรรมที่ต้องจัดให้)
  • อะไรควรเอาออกไป  เช่น  ความไม่มีประสิทธิภาพ  ความน่าเบื่อหน่าย  ความไม่พึงประสงค์ต่าง ๆ   ตันทุนที่ไม่ควรต้องจ่าย  เป็นต้น
ในขณะที่การจัดการการท่องเที่ยวพยายามติดตามสิ่งที่เป็น  Best Practice ของ Function ต่าง ๆ ของการผลิตการท่องเที่ยว  
โลจิสติกส์ท่องเที่ยวจะช่วยจินตนาการถึงระบบที่ดีกว่าเดิม   ด้วยความเชื่อว่าสามารถสร้างระบบที่ดีกว่าสิ่งที่เป็น Best Practice ในปัจจุบันได้  
โลจิสติกส์ท่องเที่ยวจึงเป็น วิศวกรรมระบบ (System engineering)  เพื่อสร้างกลไกซึ่งจะทำให้ระบบดีขึ้น  (Mechanism design) 
ซึ่งเป็นสิ่งที่จะเป็นอนาคตของการจัดการการท่องเที่ยว  


โลจิสติกส์จะตอบคำถามได้ว่า  อะไรควรเป็นสิ่งที่เพิ่มเข้ามา (Function ใหม่ ๆ  หรือกระบวนการบางอย่างใน Function เดิม) 
และอะไรควรเป็นสิ่งที่ควรเอาออกไป  (Function บางอย่างที่ไม่มีประสิทธิภาพ หรือขั้นตอนบางอย่างที่ล่าช้าไม่มีประสิทธิภาพ)




เอาเศรษฐศาสตร์มาช่วยได้อย่างไร


เศรษฐศาสตร์สามารถสร้างแบบจำลอง (บนพื้นฐานของ Operational Research, Microeconomics และ Managerial Economics
เพื่อตอบคำถามได้ว่า "อะไรควรเพิ่มเข้ามา" และ "อะไรควรเอาออกไป"  ได้อย่างเป็นเชิงปริมาณ 
โดยสามารถให้หลักฐานที่ชัดเจนว่าถ้าทำแล้ว  จะเกิดผลกระทบทั้งทางด้านดีไม่ดีในจุดไหนและมากน้อยเท่าไร








อ่านเพิ่มเติมได้ในบทความ หัวใจของโลจิสติกส์ท่องเที่ยว  ของอาจารย์คมสัน

และบทความอื่น ๆ ของอาจารย์ไพรัช เช่น Flawless tourism supply chain

และบทความเรื่อง Tourism Logistics or Tourism Supply Chain Management?




กลับสู่สารบัญ








 

เกี่ยวกับลิขสิทธิ์เนื้อหาในเว็บไซต์ิ์

ผู้เขียนไม่หวงห้ามที่ท่านจะคัดลอกบทความ บนเว็บไซต์นี้ไปใช้ในรายงานของท่าน  

แต่ขอความกรุณาเพื่อนนักวิชาการ เพื่อนผู้ทำเว็ปไซต์ 
น้อง ๆ นักเรียน นักศึกษา ทุกท่าน 
ได้โปรดเขียนอ้างอิงในรายงานของท่านตามหลักสากล

การไม่เขียนอ้างอิงดังกล่าวถือว่าละเมิดลิขสิทธิ์
และมีความผิดตามกฎหมาย  
 
 ขอขอบคุณทุกท่านมากครับ